A family ruled this plateau from inside these walls, and the money came from opium. The Vuong family palace at Sa Phin in Tuyen Quang was built in the early twentieth century for a Hmong clan leader whose authority over the border districts was recognised in turn by the French and by Vietnamese governments, and it is the most complete piece of built history on the stone plateau. It is also more complicated than the guidebooks suggest. So what are you looking at?
The compound is laid out on rising ground in three connected sections, and the higher you go the more private the rooms become. That progression is deliberate.
The building
A walled compound of two-storey timber and stone buildings around courtyards, built by craftsmen brought in from China and from Yunnan, in a style closer to southern Chinese domestic architecture than to anything Vietnamese.
Green stone, dark hardwood, carved beams and a stone-flagged forecourt. Rows of tall trees stand outside the gate and are as much a part of the site as the house.
It took years to build and the cost is recorded locally in terms that were extraordinary for the period.
Opium was a legal and taxed trade under the colonial administration, which is the context that makes the wealth here comprehensible rather than simply criminal.
The compound is small by palace standards and the word palace overstates it. It is a large fortified house and reading it that way is more accurate.
The family
The clan leader controlled trade across these districts in the early twentieth century, and the trade that mattered was opium. That is not hidden at the site and it should not be omitted here.
His son later joined the Viet Minh and held office in the new government, which is why the family is remembered with a complexity that a simple story would lose.
Tall conifers stand in a line outside the gate and are as photographed as the building. They were planted deliberately and are part of the composition.
What to look for
The carvings on the beams and door frames, the stone basins, and the defensive features: thick walls, watch positions and a single controlled entrance.
This was a fortified residence as much as a home, and reading it that way explains the layout.
Photography is allowed in most areas but the rooms are dark and cramped. Look first and photograph second, or you will see very little.
Allow an hour with a guide and half that without. The difference in what you take away is considerable.
How it is presented
The house is a national heritage site and descendants have lived in or near it into recent times, which has produced periodic disputes about its management.
Guides are available and worth taking. Without one the rooms are hard to read .
A small market operates near the site on rotation with the other district markets, and catching it turns the stop into a morning.
Entry is by ticket and the site keeps standard daytime hours. There is no lighting inside, so a late afternoon visit is darker than it sounds.
Practical notes
Allow an hour. The site is compact and the walk in from the road is short but steep in places.
It sits on the road between the old quarter and the flag tower, which makes it easy to fit in rather than a detour.
How it fits the loop
Combine it with Lung Cu Flag Tower on the northern spur and Dong Van Old Quarter for the evening, then take Ma Pi Leng Pass the next morning. The wider landscape is covered in the karst plateau geopark. Era Tourist takes a guide here, because the building without its history is just an old house.
Một dòng họ từng cai quản cao nguyên này từ bên trong những bức tường ấy, và tiền đến từ thuốc phiện. Dinh thự họ Vương ở Sà Phìn thuộc Tuyên Quang được dựng đầu thế kỷ hai mươi cho một thủ lĩnh người Mông có quyền lực trên các huyện biên giới, quyền lực lần lượt được người Pháp rồi các chính quyền Việt Nam công nhận, và đây là công trình lịch sử còn nguyên vẹn nhất trên cao nguyên đá. Nó cũng phức tạp hơn những gì cẩm nang du lịch kể. Vậy bạn đang nhìn cái gì?
Khuôn viên bố trí trên nền đất dốc thành ba lớp nối nhau, càng lên cao thì các gian càng riêng tư. Trình tự ấy là chủ ý.
Công trình
Một khuôn viên có tường bao gồm các dãy nhà hai tầng bằng gỗ và đá quây quanh sân trong, do thợ đưa từ Trung Quốc và Vân Nam sang dựng, theo lối gần với kiến trúc nhà ở Hoa Nam hơn là với bất cứ thứ gì của người Việt.
Đá xanh, gỗ quý sẫm màu, xà chạm trổ và sân lát đá. Hàng cây sa mộc cao đứng ngoài cổng và là một phần của di tích chẳng kém gì ngôi nhà.
Công trình mất nhiều năm để dựng và chi phí được ghi lại tại địa phương bằng những con số phi thường so với thời đó.
Thuốc phiện là mặt hàng hợp pháp và bị đánh thuế dưới chính quyền thuộc địa, và đó là bối cảnh khiến sự giàu có ở đây trở nên dễ hiểu chứ không đơn thuần là phi pháp.
Khuôn viên nhỏ so với chuẩn của một dinh thự và chữ dinh thự hơi quá tay. Đó là một ngôi nhà lớn có phòng thủ, và đọc nó theo cách ấy thì đúng hơn.
Dòng họ
Vị thủ lĩnh kiểm soát việc buôn bán khắp các huyện này vào đầu thế kỷ hai mươi, và món hàng đáng kể là thuốc phiện. Điều đó không bị giấu tại di tích và cũng không nên bỏ qua ở đây.
Con trai ông sau này theo Việt Minh và giữ chức vụ trong chính quyền mới, và đó là lý do dòng họ được nhớ tới với một sự phức tạp mà một câu chuyện đơn giản sẽ làm mất đi.
Hàng cây lá kim cao đứng thành hàng ngoài cổng và được chụp chẳng kém gì ngôi nhà. Chúng được trồng có chủ ý và là một phần của bố cục.
Nên nhìn gì
Phần chạm trên xà và khung cửa, những chậu đá, và các chi tiết phòng thủ: tường dày, vị trí canh gác và một lối vào duy nhất có kiểm soát.
Đây vừa là dinh thự vừa là công trình phòng thủ, và đọc nó theo cách ấy thì bố cục hiện ra rõ ràng.
Chụp ảnh được phép ở phần lớn khu vực nhưng các gian đều tối và chật. Hãy nhìn trước rồi chụp sau, không thì bạn chẳng thấy được mấy.
Hãy tính một tiếng nếu có hướng dẫn và một nửa nếu không. Khác biệt về thứ mang về là rất đáng kể.
Nơi này được trình bày thế nào
Ngôi nhà là di tích quốc gia và con cháu dòng họ từng sống trong hoặc gần đó tới thời gian gần đây, điều đã sinh ra những tranh chấp về quản lý qua từng giai đoạn.
Có hướng dẫn viên và rất đáng thuê. Không có người dẫn thì các gian nhà rất khó đọc
Gần di tích có một phiên chợ nhỏ luân phiên với các chợ huyện khác, và bắt được phiên là điểm dừng ấy thành trọn một buổi sáng.
Vào cửa có vé và khu di tích mở theo giờ hành chính ban ngày. Bên trong không có đèn, nên ghé vào xế chiều thì tối hơn nghe qua.
Vài lưu ý thực tế
Hãy dành một tiếng. Khu di tích gọn và quãng đi bộ từ đường vào khá ngắn nhưng có chỗ dốc.
Dinh nằm trên đường giữa phố cổ và cột cờ, nên ghép vào lịch rất dễ chứ không phải một cú rẽ.
Chỗ của nó trên cung vòng
Hãy ghép với cột cờ Lũng Cú trên nhánh phía bắc và phố cổ Đồng Văn cho buổi tối, rồi sáng hôm sau vượt đèo Mã Pì Lèng. Cảnh quan rộng hơn được nói tới trong bài cao nguyên đá Đồng Văn. Era Tourist thuê hướng dẫn viên ở đây, vì công trình mà thiếu phần lịch sử của nó thì chỉ là một ngôi nhà cũ.