Nobody gets their own glass. Ruou can is fermented in a large earthenware jar, topped up with water, and drunk through long bamboo straws by several people at once — which makes it a social structure as much as a drink. It belongs to the Ede, Mnong and other communities of the Dak Lak highlands, and being offered it is a form of welcome rather than a menu item. So how does it work, and how should a visitor behave?
Jar sizes range from a few litres to vessels a person could not lift, and the larger ones are family heirlooms rather than containers.
What is in the jar
Glutinous rice or cassava, sometimes mixed with other grains, fermented with a starter made from local plants and left in a sealed jar for weeks or months.
It is not distilled. The result is low in alcohol, slightly sweet and sour, and cloudy rather than clear.
Jars are opened, filled with water to the rim, and the straws go in. As people drink, more water is added, so the wine weakens through the evening.
It is low in alcohol but easy to drink a great deal of, because the straw and the company both encourage it. Pace yourself.
Refusing outright can cause offence. Taking a small amount and stopping is the graceful way through if you would rather not drink.
How it is drunk
Two or more people drink at the same time from the same jar. The host usually begins, and the order that follows is not random — age and status shape it.
Watch what others do rather than improvising. The pace is set by the host and following it is the polite thing.
Do not photograph a jar ceremony without asking. It is a social occasion involving specific people rather than a display.
What it means
The jar appears at weddings, harvest ceremonies, house-warmings and the reception of guests. It is a communal act, and the shared straws are the point rather than an inconvenience.
Treating it as a novelty drink to photograph misses what is happening. If you are offered it in a village, you are being received.
The tourist version
Jars are also served at restaurants and resorts as a performance, sometimes with gong music arranged for visitors. That version is honest enough as entertainment but it is not the same thing.
Ask whether what you are being offered is a village occasion or a staged one. Both are fine as long as you know which .
Straws are made from a hollow reed and are bent at the end to reach the bottom of the jar. They are reused and washed rather than replaced, which is worth knowing before you decide.
Buying a jar
Sealed jars are sold in the city and at the market and travel reasonably if packed carefully, though they are heavy and fragile.
The drink does not keep indefinitely once opened. Buy a small jar rather than a large one, and check the import rules for alcohol at your destination.
Where you will meet it
Most likely at a village meal around Lak Lake, alongside grilled meat and canh ca dang. Jars are sold at Buon Ma Thuot Market if you want to carry one home, though coffee is the lighter gift. Era Tourist arranges village meals through the households themselves rather than through a staged programme. The Muong valley of Mai Chau shares the straw →
Không ai có ly riêng. Rượu cần được ủ trong một chiếc ché sành lớn, đổ nước lên tới miệng, và uống bằng những cần trúc dài với nhiều người cùng lúc — điều biến nó thành một cấu trúc xã giao chẳng kém gì một thức uống. Rượu thuộc về các cộng đồng Ê Đê, M'nông và những dân tộc khác trên cao nguyên Đắk Lắk, và được mời rượu là một cách đón khách chứ không phải một dòng trong thực đơn. Vậy nó vận hành ra sao, và người khách nên cư xử thế nào?
Ché có đủ cỡ từ vài lít tới những chiếc một người không nhấc nổi, và những chiếc lớn là gia bảo chứ không phải đồ đựng.
Trong ché có gì
Gạo nếp hoặc sắn, đôi khi trộn thêm hạt khác, ủ với men làm từ cây lá bản địa và để trong ché bịt kín hàng tuần hoặc hàng tháng.
Rượu không qua chưng cất. Kết quả là thứ nước nhẹ độ, hơi ngọt hơi chua, và đục chứ không trong.
Ché được mở ra, đổ nước đầy tới miệng, rồi cắm cần. Người ta uống tới đâu thì châm nước tới đó, nên rượu nhạt dần suốt buổi tối.
Rượu nhẹ độ nhưng rất dễ uống nhiều, vì cả cái cần lẫn không khí đều khuyến khích điều đó. Hãy tự canh chừng mình.
Từ chối thẳng thừng có thể làm mất lòng. Nhấp một chút rồi dừng là cách khéo léo nếu bạn không muốn uống.
Uống thế nào
Hai người trở lên cùng uống một lúc từ cùng một ché. Chủ nhà thường mở đầu, và thứ tự sau đó không phải ngẫu nhiên — tuổi tác và vai vế định đoạt nó.
Hãy nhìn người khác làm gì thay vì tự ứng biến. Nhịp do chủ nhà đặt, và theo nhịp ấy mới là phải phép.
Đừng chụp ảnh một cuộc rượu cần khi chưa hỏi. Đó là một dịp giao tiếp có những con người cụ thể chứ không phải một màn trưng bày.
Nó mang ý nghĩa gì
Ché rượu xuất hiện trong đám cưới, lễ mừng lúa mới, lễ mừng nhà mới và trong việc đón khách. Đó là một hành vi cộng đồng, và việc dùng chung cần là điểm cốt lõi chứ không phải một bất tiện.
Xem nó như một thức uống lạ để chụp ảnh là bỏ lỡ điều đang diễn ra. Nếu bạn được mời rượu trong buôn, nghĩa là bạn đang được tiếp đón.
Bản dành cho khách
Ché rượu cũng được dọn ở nhà hàng và khu nghỉ như một tiết mục, đôi khi kèm cồng chiêng dàn dựng cho khách. Bản đó cũng sòng phẳng với tư cách giải trí nhưng nó không phải cùng một thứ.
Hãy hỏi xem thứ bạn được mời là một dịp của buôn hay một màn dàn dựng. Cả hai đều ổn miễn là bạn biết mình đang dự cái nào
Cần rượu làm từ một loại trúc rỗng, uốn cong ở đầu để chạm tới đáy ché. Cần được rửa rồi dùng lại chứ không thay mới, điều đáng biết trước khi bạn quyết định.
Mua một ché
Ché bịt kín bán trong thành phố và ngoài chợ, đi đường tạm ổn nếu đóng gói cẩn thận, dù nặng và dễ vỡ.
Rượu không để được vô hạn một khi đã mở. Hãy mua ché nhỏ thay vì ché lớn, và kiểm tra quy định nhập cảnh về đồ uống có cồn ở nơi bạn đến.
Bạn sẽ gặp nó ở đâu
Nhiều khả năng là trong một bữa cơm buôn quanh hồ Lắk, bên cạnh thịt nướng và canh cà đắng. Ché rượu bán ở chợ Buôn Ma Thuột nếu bạn muốn mang một ché về, dù cà phê là món quà nhẹ hơn. Era Tourist thu xếp các bữa cơm trong buôn qua chính các hộ dân chứ không qua một chương trình dàn dựng. Thung lũng Mường Mai Châu cũng chung cần rượu ấy →