The name is a bilingual joke. A man known as Cu Hai made this sweet in the hills of Ha Tinh, and somebody replaced the Vietnamese word for two with the French one — which is how cu do got its name. The sweet itself is molasses and peanuts set between two sheets of sesame rice paper, and it is the gift this province sends everywhere. So what should you look for?
The two sheets of rice paper are structural as much as edible: they stop the syrup sticking to everything and make the sweet portable.
What is in it
Cane molasses is boiled with malt sugar and ginger, peanuts are stirred in whole, and the mixture is poured onto a round of toasted sesame rice paper with a second sheet pressed on top.
Nothing else goes in. The quality depends entirely on the molasses, the freshness of the peanuts and how far the syrup was boiled.
Molasses rather than refined sugar is what gives it the dark, slightly bitter edge. A pale, purely sweet piece has been made with the cheaper syrup.
How to judge it
A good piece snaps rather than bends, and the peanuts are whole, pale and crisp. Sticky, chewy or dark-tasting pieces mean the syrup was overcooked or the nuts were old.
The rice paper should be dry and audible when you bite. Soft paper means the piece has absorbed moisture and will only get worse.
Ginger is the third element and it is not optional. Without it the sweetness has nothing to push against.
How it is eaten here
With green tea, always. The bitterness of strong local tea cuts the sweetness, and eating cu do without it is considered slightly wrong.
It is a sweet for sitting and talking rather than a snack on the move.
Sizes range from single rounds to stacked packs sold by the dozen, and price follows weight rather than quality.
Where it comes from
The trade concentrates in the upland district in the west of the province, which is also where the sugarcane and the peanuts came from historically.
Roadside makers along the route west sell direct, and buying from a workshop is both cheaper and fresher than buying in the city .
Some makers now produce a softer version aimed at older buyers, and a few add sesame seeds or coconut. The classic is the plain hard one.
Carrying it home
It keeps for weeks if sealed and dry, and it travels flat without much risk of breakage, which is why it is the default gift from this province.
Keep it away from humidity. A packet left open in a warm kitchen goes soft within days.
It is cheap enough that buying several packets to compare costs almost nothing, and the difference between a good maker and an average one is obvious.
Where to buy
Every dry-goods stall in the province carries it — see Ha Tinh Market for how to compare grades side by side. It pairs naturally with the province's other durable gifts, Phuc Trach pomelo in season and Cam Nhuong fish sauce all year. If you are eating breakfast in the capital first, see our shortlist of specialty restaurants. Era Tourist buys this at a workshop on the western drive rather than at the airport.
Cái tên là một câu đùa song ngữ. Một người tên Cu Hai làm ra thứ kẹo này trên vùng đồi Hà Tĩnh, rồi ai đó thay chữ "hai" tiếng Việt bằng chữ "deux" tiếng Pháp — và cu đơ có tên như vậy. Bản thân món kẹo là mật mía với lạc kẹp giữa hai miếng bánh tráng vừng, và nó là món quà tỉnh này gửi đi khắp nơi. Vậy nên nhìn gì?
Hai miếng bánh tráng vừa để ăn vừa là kết cấu: chúng ngăn mật dính vào mọi thứ và biến món kẹo thành thứ mang đi được.
Trong đó có gì
Mật mía được nấu cùng mạch nha và gừng, lạc rang thả vào để nguyên hạt, rồi đổ lên một miếng bánh tráng vừng đã nướng, ép thêm một miếng nữa lên trên.
Không có gì khác được cho vào. Chất lượng phụ thuộc hoàn toàn vào mật mía, độ tươi của lạc và mức nấu tới đâu của nồi mật.
Mật mía chứ không phải đường tinh luyện mới cho nó cái sẫm và chút đắng nhẹ. Miếng nào nhạt màu và ngọt trơn là đã làm bằng loại si rô rẻ hơn.
Chấm thế nào
Miếng ngon bẻ đánh tách chứ không dẻo quánh, hạt lạc nguyên vẹn, ngà và giòn. Miếng dính, dai hoặc có vị khét là mật nấu quá lửa hoặc lạc đã cũ.
Bánh tráng phải khô và nghe rõ tiếng khi cắn. Bánh mềm nghĩa là miếng kẹo đã hút ẩm và chỉ xuống thêm.
Gừng là thành phần thứ ba và không phải thứ tùy chọn. Thiếu nó thì vị ngọt chẳng có gì để tựa vào.
Người ở đây ăn thế nào
Luôn luôn với nước chè xanh. Vị chát của chè đặc cắt cái ngọt, và ăn cu đơ mà thiếu chè bị xem là hơi sai.
Đây là món ngọt để ngồi lại và trò chuyện chứ không phải thứ vừa đi vừa ăn.
Cỡ trải từ miếng lẻ tới gói xếp chồng bán theo chục, và giá chạy theo trọng lượng chứ không theo chất lượng.
Từ đâu ra
Nghề tụ ở huyện miền núi phía tây tỉnh, cũng là nơi xưa nay ra mía và ra lạc.
Các lò ven đường trên tuyến đi về phía tây bán trực tiếp, và mua tại lò vừa rẻ hơn vừa mới hơn mua trong thành phố
Vài lò nay làm bản mềm hơn nhắm tới người lớn tuổi, và có nơi thêm vừng hoặc dừa. Bản kinh điển vẫn là bản cứng, không thêm gì.
Mang về nhà
Kẹo để được vài tuần nếu đóng kín và khô ráo, và xếp phẳng đi đường ít vỡ, nên nó là món quà mặc định của tỉnh này.
Hãy giữ tránh ẩm. Một gói để hở trong bếp nóng chỉ vài ngày là mềm.
Kẹo rẻ tới mức mua vài gói về so cũng gần như không tốn gì, và khác biệt giữa lò khéo với lò thường thì thấy ngay.
Mua ở đâu
Mọi quầy hàng khô trong tỉnh đều có — xem chợ Hà Tĩnh để biết cách so các hạng cạnh nhau. Nó ghép tự nhiên với các món quà bền khác của tỉnh: bưởi Phúc Trạch đúng mùa và nước mắm Cẩm Nhượng quanh năm. Nếu ăn sáng trong tỉnh lỵ trước thì xem tuyển chọn quán đặc sản. Era Tourist mua món này tại lò trên đường đi phía tây chứ không mua ở sân bay.