It takes months and about a dozen separate steps to turn a hemp stalk into a metre of cloth. Lung Tam is a valley in the karst districts of Tuyen Quang where a Hmong women's cooperative kept the full linen process alive when it was close to disappearing, and buying a piece here is the most direct thing a visitor can do for the plateau economy. So what are you actually buying?
Hemp cloth is the traditional material for Hmong clothing across this region, and the skirts alone can take a year of intermittent work.
The process
Hemp is grown, cut, dried and split into fibre by hand, then joined end to end into a continuous thread without knots, rolled smooth on stone, spun, woven on a backstrap loom, and boiled and beaten until soft.
Then it is dyed. Indigo is fermented in vats and the cloth is dipped and dried repeatedly, sometimes a dozen times, to build depth of colour.
Patterns are drawn in molten beeswax before dyeing and the wax is boiled out afterwards, leaving the design pale against the indigo.
Hemp fibre is joined by twisting rather than knotting, so the thread runs continuous through a whole piece. That step alone takes weeks.
Why it matters
The whole process is done by women in the villages and it takes months. That is the reason a genuine piece costs what it does.
The cooperative was set up to keep the skills and to give households an income that does not depend on the maize harvest. It has worked, and it is worth supporting on those terms rather than as charity.
Indigo dyeing is done in fermented vats that have to be kept alive daily, which is a skill in itself and one of the hardest parts of the process to maintain.
How to tell real hemp cloth
Hand-woven hemp is slightly uneven in weave, stiff at first and softening with use, and the indigo has depth and slight variation rather than flat uniform colour.
Printed cotton sold as hemp is common in tourist shops. Feel the weight and look at the reverse: hand-drawn wax patterns show on both sides, prints do not .
Prices are higher than machine cloth and should be. Paying the asking price rather than bargaining hard is the right call here.
What to buy
Scarves and small panels travel best. Larger pieces, jackets and bags are made too and are correspondingly more expensive.
Indigo continues to release dye for a while. Wash new pieces separately in cold water the first few times.
Prices are set by the cooperative rather than negotiated, which removes the awkwardness of bargaining with someone who made the thing by hand.
Visiting
The cooperative receives visitors and demonstrates the stages, which is genuinely worth an hour because the process explains the price better than any label.
Ask before photographing the women working. They are at work, not on display.
Where it fits
Lung Tam sits in the karst districts on the way north — see the karst plateau geopark. Cloth is also sold at the weekly markets, though buying at the source is more certain; see Dong Van Sunday Market. The plateau's other durable gift is mint honey. See the stone plateau destination guide for routing. Era Tourist builds a cooperative stop into the drive north.
Phải mất hàng tháng và khoảng chục công đoạn riêng biệt để biến một cây lanh thành một mét vải. Lùng Tám là một thung lũng trong vùng đá vôi của Tuyên Quang, nơi một hợp tác xã phụ nữ Mông giữ được trọn vẹn quy trình dệt lanh khi nghề này gần như biến mất, và mua một tấm vải ở đây là việc trực tiếp nhất mà một người khách làm được cho kinh tế cao nguyên. Vậy bạn đang mua cái gì?
Vải lanh là chất liệu truyền thống cho trang phục Mông khắp vùng này, và riêng một chiếc váy có thể mất cả năm làm ngắt quãng.
Quy trình
Cây lanh được trồng, cắt, phơi và tước sợi bằng tay, rồi nối đầu này với đầu kia thành một sợi liên tục không nút, lăn cho nhẵn trên đá, xe sợi, dệt trên khung cửi thắt lưng, rồi luộc và giã cho mềm.
Sau đó mới nhuộm. Chàm được ủ trong vại và tấm vải được nhúng rồi phơi lặp đi lặp lại, có khi cả chục lần, để dựng chiều sâu màu.
Hoa văn được vẽ bằng sáp ong nóng chảy trước khi nhuộm, và sáp được đun cho bong ra sau đó, để lại họa tiết sáng nổi trên nền chàm.
Sợi lanh được nối bằng cách xoắn chứ không thắt nút, nên sợi chạy liên tục suốt cả tấm vải. Riêng công đoạn ấy đã mất hàng tuần.
Vì sao điều đó đáng kể
Toàn bộ quy trình do phụ nữ trong bản làm và mất hàng tháng. Đó là lý do một tấm vải thật có cái giá của nó.
Hợp tác xã được lập ra để giữ nghề và để các hộ có nguồn thu không phụ thuộc vào vụ ngô. Nó đã thành công, và đáng được ủng hộ trên tinh thần ấy chứ không phải như một việc từ thiện.
Nhuộm chàm làm trong những vại men phải nuôi mỗi ngày, tự nó đã là một nghề và là một trong những khâu khó giữ nhất của cả quy trình.
Phân biệt vải lanh thật
Vải lanh dệt tay hơi không đều mặt, ban đầu cứng rồi mềm dần khi dùng, và màu chàm có chiều sâu cùng những sai lệch nhẹ chứ không phẳng lì một màu.
Vải bông in bán dưới danh nghĩa lanh rất phổ biến ở các cửa hàng cho khách. Hãy cảm nhận độ nặng và lật mặt trái: hoa văn vẽ sáp ăn cả hai mặt, còn vải in thì không
Giá cao hơn vải máy và đáng phải như vậy. Trả đúng giá người ta hỏi thay vì mặc cả gắt là lựa chọn đúng ở đây.
Mua gì
Khăn và những tấm nhỏ đi đường tốt nhất. Các tấm lớn, áo và túi cũng được làm và giá cao tương ứng.
Chàm còn ra màu một thời gian. Hãy giặt riêng bằng nước lạnh trong vài lần đầu.
Giá do hợp tác xã đặt chứ không mặc cả, điều gỡ bỏ sự khó xử khi phải trả giá với chính người đã làm ra món đồ bằng tay.
Tới thăm
Hợp tác xã đón khách và trình diễn các công đoạn, việc thật sự đáng một tiếng vì chính quy trình mới giải thích cái giá rõ hơn mọi cái nhãn.
Hãy hỏi trước khi chụp những người phụ nữ đang làm việc. Họ đang lao động chứ không phải đang trưng bày.
Chỗ của nó trong lộ trình
Lùng Tám nằm trong vùng đá vôi trên đường ngược lên phía bắc — xem cao nguyên đá. Vải cũng bán ở các phiên chợ tuần, dù mua tận nơi làm thì chắc chắn hơn; xem chợ phiên Đồng Văn. Món quà bền còn lại của cao nguyên là mật ong bạc hà. Xem cẩm nang điểm đến cao nguyên đá để nắm lộ trình. Era Tourist cài điểm dừng ở hợp tác xã vào chặng lái lên phía bắc.