Each autumn, as black canarium fruit ripens on the forested slopes, Cao Bang kitchens fill with an old, familiar fragrance: xoi tram — the deep-violet sticky rice, rich and nutty, bound for generations to the festive tables of the Tay and Nung peoples.
A delicacy of highland festivals
In highland life, xoi tram is no everyday dish — it appears on occasions of weight: new-rice celebrations, weddings, the lunar new year. Steaming a basket of fragrant tram sticky rice for guests is the host's declaration of esteem — so to taste it is to taste a custom of hospitality itself.
What makes it famous?
The gathered black canarium is soaked tender in warm water, its buttery flesh separated and folded through plump upland glutinous rice before steaming. The finished rice takes on a natural violet-rose hue, each glossy grain carrying the fruit's rich nuttiness edged with a faint, signature astringency — no meat or fish needed; one handful is savour enough.
Where to eat it
In canarium season (late autumn), xoi tram appears at morning sticky-rice stalls and market fairs across Cao Bang city and its districts; specialty restaurants also keep it on the menu for travellers whenever stored fruit allows.
Era Tourist's tip: arrive in tram season, rise early and head for the market fair — a leaf-wrapped handful of warm xoi tram is the most local breakfast you can possibly have.
Mỗi độ thu về, khi quả trám đen chín trên những triền rừng, bếp Cao Bằng lại dậy một mùi thơm rất cũ: xôi trám — món xôi tím thẫm bùi béo, gắn với mâm cỗ lễ tết của đồng bào Tày, Nùng bao đời.
Món quý của hội hè vùng cao
Trong đời sống người vùng cao, xôi trám không phải món ăn thường nhật — nó xuất hiện vào dịp trọng: lễ mừng cơm mới, cưới hỏi, tết đến. Đồ được chõ xôi trám dẻo thơm đãi khách là cách chủ nhà bày tỏ quý trọng — nên nếm xôi trám cũng là nếm một tập tục hiếu khách.
Điều gì làm xôi trám Cao Bằng nức tiếng?
Trám đen hái về được om nước ấm cho mềm, tách lấy phần thịt quả bùi ngậy rồi trộn đồ cùng nếp nương hạt mẩy. Chõ xôi chín ngả màu tím hồng tự nhiên, hạt nếp bóng dẻo quyện vị béo bùi thoảng chát nhẹ rất riêng của trám — không cần thịt cá, một nắm xôi đã đủ đậm đà.
Ăn xôi trám ở đâu?
Mùa trám (khoảng cuối thu), xôi trám xuất hiện ở các hàng xôi sáng và chợ phiên khắp thành phố Cao Bằng cùng các huyện; nhiều nhà hàng đặc sản cũng đưa món này vào thực đơn để du khách nếm quanh năm khi có nguyên liệu trữ.
Era Tourist mách nhỏ: nếu đến Cao Bằng đúng mùa trám, hãy dậy sớm ra chợ phiên — nắm xôi trám nóng gói lá là bữa sáng “bản địa” nhất bạn có thể có.